ഇന്ന് നാം കാണുന്ന ഇറാൻ–ഇസ്രയേൽ യുദ്ധാന്തരീക്ഷത്തിന് പിന്നിൽ വലിയൊരു ചരിത്രമുണ്ട്
ഇറാനും ഇസ്രയേലും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം ഒരുദിവസം കൊണ്ട് രൂപപ്പെട്ടതല്ല. പതിറ്റാണ്ടുകളായി രൂപപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയ, മത, സുരക്ഷാ, കണക്കുകൂട്ടലുകളുടെ ഫലമാണ് ഇന്ന് ലോകത്തെ ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്ന ഈ വൈരം.
ഒരിക്കൽ പരസ്പരം സഹകരിച്ചിരുന്ന രാജ്യങ്ങൾ എങ്ങനെ കടുത്ത ശത്രുക്കളായി മാറി എന്നതാണ് ഈ ബന്ധത്തിന്റെ പ്രത്യേകത.
സുഹൃത്തുക്കളായിരുന്ന കാലം
1948-ൽ ഇസ്രയേൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടതോടെ അറബ് ലോകവും ഇസ്രയേലും തമ്മിൽ യുദ്ധാന്തരീക്ഷം നിലനിന്നു. എന്നാൽ ഇറാൻ നേരിട്ട് അറബ് സഖ്യത്തിൽ ചേർന്നില്ല.
അന്നത്തെ ഭരണാധികാരിയായ മുഹമ്മദ് റെസാ പഹ്ലവിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഷാ ഭരണകൂടം പാശ്ചാത്യ അനുകൂല നയങ്ങളായിരുന്നു പിന്തുടർന്നത്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇറാനും ഇസ്രയേലും തന്ത്രപരമായ ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചു.
എണ്ണവിതരണം, സൈനിക സഹകരണം, രഹസ്യാന്വേഷണ വിവര കൈമാറ്റം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തി.
തുർക്കിക്ക് പിന്നാലെ ഇസ്രയേലിനെ അംഗീകരിച്ച ആദ്യ മുസ്ലിം രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇറാൻ മാറുകയും ചെയ്തു.
വഴിത്തിരിവ്: 1979ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവം
1979-ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവം ഇറാൻ–ഇസ്രയേൽ ബന്ധത്തിലെ നിർണായക വഴിത്തിരിവായി. ആയത്തുള്ള റൂഹൊല്ല ഖോമെയ്നിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷാ ഭരണകൂടം പുറത്താക്കപ്പെട്ടതോടെ പുതിയ ഇസ്ലാമിക റിപ്പബ്ലിക് രൂപം കൊണ്ടു.
പുതിയ ഭരണകൂടം ഇസ്രയേലിനെ “അധിനിവേശ രാഷ്ട്രം” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ശക്തമായ വിരുദ്ധ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഖോമെയ്നി ഇസ്രയേലിനെ “ചെറിയ സാത്താൻ” എന്നും അമേരിക്കയെ “വലിയ സാത്താൻ” എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു.
പലസ്തീൻ പ്രശ്നം ഇറാന്റെ വിദേശനയത്തിന്റെ കേന്ദ്ര വിഷയമായി മാറി. ഇതോടെയാണ് സൗഹൃദബന്ധം തുറന്ന വൈരമായി മാറിയത്.
പ്രോക്സി യുദ്ധങ്ങളുടെ കാലഘട്ടം
ഇരുരാജ്യങ്ങളും നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിലേർപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും പരോക്ഷ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ ശക്തമായി തുടരുന്നു.
ഇറാൻ പിന്തുണ നൽകുന്ന പ്രധാന സംഘടനകൾ:
- ഹിസ്ബുല്ല (ലെബനൻ)
- ഹമാസ് (ഗാസ)
ഇവ ഇസ്രയേലിന്റെ പ്രധാന സുരക്ഷാഭീഷണികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മറുവശത്ത്, ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതികളെ തടയുക എന്നതാണ് ഇസ്രയേലിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
2010ഓടെ സൈബർ ആക്രമണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി രഹസ്യ നീക്കങ്ങൾ നടന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഇറാന്റെ ആണവ സംവിധാനങ്ങളെ ബാധിച്ച സ്റ്റക്സ്നെറ്റ് സൈബർ ആക്രമണം ഇതിൽ ഏറെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.
മേഖലാധിപത്യത്തിനായുള്ള പോരാട്ടം
ഇത് വെറും പലസ്തീൻ വിഷയത്തിൽ ഒതുങ്ങുന്ന സംഘർഷമല്ല. മധ്യപൂർവ്വേഷ്യയിലെ മേൽക്കോയ്മയ്ക്കായുള്ള ശക്തിപോരാട്ടവുമാണ്.
ഷിയാ ശക്തികേന്ദ്രമായി ഇറാൻ സ്വാധീനം വ്യാപിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ഇസ്രയേൽ അത് തന്റെ സുരക്ഷയ്ക്ക് നേരിട്ടുള്ള ഭീഷണിയായി കാണുന്നു. സിറിയ, ലെബനൻ, യെമൻ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളും പരോക്ഷമായി ഏറ്റുമുട്ടുന്ന അവസ്ഥ തുടരുന്നു.
നേർക്കുനേർ ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക്: 2024
2024-ൽ ഡമാസ്കസിലെ ഇറാൻ കോൺസുലേറ്റിന് നേരെയുണ്ടായ ആക്രമണത്തിന് പിന്നാലെ സംഘർഷം പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നു. ആദ്യമായി ഇരുരാജ്യങ്ങളും നേരിട്ടുള്ള ആക്രമണ–പ്രതിയാക്രമണങ്ങളിലേക്ക് നീങ്ങിയതോടെ പ്രദേശത്തെ സുരക്ഷാ സാഹചര്യം വഷളായി.
ചുരുക്കത്തിൽ
- 1948–1979: സൗഹൃദവും തന്ത്രപരമായ സഹകരണവും
- 1979 ശേഷം: ആശയപരമായ വൈരം
- 2000കൾ: പ്രോക്സി യുദ്ധങ്ങളും സൈബർ ആക്രമണങ്ങളും
- 2024 മുതൽ: നേരിട്ടുള്ള സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടൽ
ഒരിക്കൽ കൂട്ടാളികളായിരുന്ന രാജ്യങ്ങൾ ആശയപരവുമായ തർക്കങ്ങൾ മൂലം ഇന്ന് കടുത്ത ശത്രുക്കളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ സംഘർഷം മധ്യപൂർവ്വേഷ്യയുടെ സ്ഥിരതയെ മാത്രമല്ല, ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തെയും സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങളെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നതാണ്.
English Summary
The Iran–Israel conflict did not emerge overnight but evolved over decades due to shifting political, religious, and geopolitical dynamics. Initially maintaining strategic ties after Israel’s formation in 1948, Iran under Shah Mohammad Reza Pahlavi cooperated with Israel in areas such as oil supply and intelligence sharing. However, the 1979 Islamic Revolution marked a turning point, as the new Iranian leadership adopted a strong anti-Israel stance and made the Palestinian issue central to its foreign policy.
iran-israel-conflict-history-explained
Iran Israel Conflict, Middle East Tensions, Islamic Revolution 1979, Hezbollah, Hamas, Iran Nuclear Program, Israel Security, Proxy War, West Asia Politics
