സഹാറയിലുണ്ടൊരു അത്ഭുത കണ്ണ്

സഹാറയിലുണ്ടൊരു അത്ഭുത കണ്ണ്

അറബി ഭാഷയിൽ സഹാറ എന്ന വാക്കിന് ”മരുഭൂമി” എന്നാണ് അർഥം. ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് കണ്ണെത്താദൂരത്തോളം, ഏതാണ്ട് യൂറോപ്പിനോളം തന്നെ വലിപ്പത്തിൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുകയാണ് സഹാറ മരുഭൂമി.

ഏതാണ്ട് 30 ലക്ഷം വർഷത്തെ പഴക്കമുണ്ട് ഈ മരുഭൂമിക്ക്.ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ വിരിഞ്ഞുകിടക്കുന്ന ഈ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഭൂപ്രകൃതി ഭൂഗർഭശാസ്ത്രജ്ഞർക്കും വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കും ഒരുപോലെ കൗതുകമാണ്.

സാധാരണയായി “സഹാറയുടെ കണ്ണ്” (Eye of the Sahara) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ രൂപം 40 കിലോമീറ്ററിലധികം വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു.

രൂപീകരണത്തിന്റെ കഥ

ഒരു കാലത്ത് റിഷാറ്റ് ഘടനയുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രലോകം വലിയ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായിരുന്നു. ഭൂമിയിലേക്കു പതിച്ച ഒരു ഉൽക്കാശിലയുടെ ആഘാതമാണ് ഇതിന് കാരണമെന്നായിരുന്നു ആദ്യകാല നിരീക്ഷണം.

എന്നാൽ, പിന്നീട് നടത്തിയ ഗണിത കണക്കുകളും ഭൗതിക പഠനങ്ങളും അത് തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിച്ചു.

ഇന്നത്തെ ശാസ്ത്രീയ അഭിപ്രായപ്രകാരം, ഭൂഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ലാവാപ്രവാഹം ഭൂപ്രകൃതിയെ ഉയർത്തി, തുടർന്ന് ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം കാറ്റ്, മഴ, മണ്ണൊലിപ്പ് തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ ചേർന്ന് ഇന്നത്തെ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള “കണ്ണ്” സൃഷ്ടിച്ചു.

വിവിധ പാറപ്പാളികൾ ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടായ നിറവ്യത്യാസങ്ങളും രൂപവൈവിധ്യങ്ങളും ആകാശത്ത് നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ മനോഹരമായൊരു മോതിരം പോലെ കാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

സഹാറയിലെ പരിസ്ഥിതി പശ്ചാത്തലം

റിഷാറ്റ് ഘടന സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മോറുറ്റേനിയയുടെ പ്രദേശം ഒരിക്കൽ മിതശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥ അനുഭവിച്ചിരുന്നുവെന്നു ഗവേഷകർ പറയുന്നു.

അന്നത്തെ നദികളും പച്ചപ്പും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തോടെ ഇല്ലാതായി. ഇന്ന് ഈ പ്രദേശം മരുഭൂമിയാണെങ്കിലും വന്യജീവികൾക്ക് അഭയകേന്ദ്രം ആയി മാറിയിട്ടുണ്ട്.

റിഷാറ്റിനോട് ചേർന്ന പ്രദേശം IUCN ചുവപ്പ് പട്ടികയിലുള്ള ജീവജാലങ്ങൾ കൊണ്ടു പ്രശസ്തമാണ്.

വരയാടിനോട് സാമ്യമുള്ള മഫ്ലോൺ ആടുകൾ,

ചെമ്മരിയാടിന്റെ ഇനത്തിൽപ്പെട്ട ബിഗ്‌ഹോൺ,

അപൂർവമായ അഡാക്സ് മാൻ,

അത്യന്തം വംശനാശ ഭീഷണി നേരിടുന്ന ഡാമ ഗസൽ എന്നിവയെല്ലാം ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു.

ഈ സമ്പദ്‌വൈവിധ്യം നിലനിർത്താൻ യു.എൻ. 200,000 ഹെക്ടർ പ്രദേശം സംരക്ഷിത മേഖലയായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇതോടെ, മോറുറ്റേനിയയിൽ നടക്കുന്ന ഗ്രേറ്റ് ഗ്രീൻ വാൾ പദ്ധതിയുമായും (11 രാജ്യങ്ങളിലായി 8,000 കിലോമീറ്റർ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന വൻ പച്ച മതിൽ) ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പരിസ്ഥിതി ഇടനാഴി സൃഷ്ടിക്കാൻ സാധിക്കും.

വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനെതിരെ മോറുറ്റേനിയ നടത്തുന്ന ഈ ശ്രമം ആഫ്രിക്കയിലെ നിർണായക മാതൃകയാണ്.

ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിസ്മയം മാത്രമല്ല, ജൈവ വൈവിധ്യ സംരക്ഷണത്തിന്റെ ആഗോള സന്ദേശവാഹകനായും റിഷാറ്റ് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ കണ്ണിൽ

റിഷാറ്റ് ഘടന ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു. ആകാശത്ത് നിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ അതിന്റെ പൂർണ്ണരൂപം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയൂ.

അതിനാലാണ് പലരും ഹോട്ട് എയർ ബലൂൺ യാത്രകൾ ചെയ്യുകയോ ചെറിയ വിമാനങ്ങളിൽ പറക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത്.

റിഷാറ്റിന്റെ ചുറ്റുപാടുകൾ തന്നെ കാണാൻ അതുല്യമാണ്. സഹാറ മരുഭൂമിയുടെ വിശാലമായ മണൽക്കടലിനുള്ളിൽ ഓദാൻ നഗരം, മണൽക്കൂനകൾ, പൈതൃക പട്ടണങ്ങൾ, ഒപ്പം ഹോട്ടലുകളും വാസസ്ഥലങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.

യുനെസ്കോയുടെ പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ചിൻഗുട്ടി, ഔദാൻ കോട്ട പട്ടണങ്ങൾ യാത്രികർക്ക് ചരിത്രാനുഭവം നൽകുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, യാത്രക്കാരന് ചില വെല്ലുവിളികളും ഉണ്ട്. മോറുറ്റേനിയയിലെത്താൻ വിസയും പ്രാദേശിക സ്പോൺസറും ആവശ്യമാണ്.

സാധാരണ മരുഭൂമി യാത്രകളെപ്പോലെ, ഇവിടെ എത്തുന്നത് ആഡംബര വിനോദയാത്ര മാത്രമല്ല, മറിച്ച് പ്രകൃതിയെയും ചരിത്രത്തെയും അടുത്തറിയാനുള്ള അവസരവുമാണ്.

സഹാറയുടെ കണ്ണ് – പ്രകൃതിയുടെ സന്ദേശം

റിഷാറ്റ് സ്ട്രക്ചർ ഒരു സാധാരണ ഭൂമിശാസ്ത്ര രൂപമല്ല. അത് ഭൂമിയുടെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ ചരിത്രം തന്നെ നമ്മിൽ തുറന്നിടുന്നു.

ഒരിക്കൽ നദികളും പച്ചപ്പുമുണ്ടായിരുന്ന ഭൂമി ഇന്ന് വരണ്ട മരുഭൂമിയായി മാറിയ കഥ ഇതിലൂടെ നമ്മൾ തിരിച്ചറിയുന്നു. അതോടൊപ്പം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ വെല്ലുവിളികളോട് പോരാടുന്ന മനുഷ്യരുടെ സംരക്ഷണ ശ്രമങ്ങൾക്കും റിഷാറ്റ് തെളിവാകുന്നു.

ഇന്ന് റിഷാറ്റ് ഘടനയെ നോക്കുമ്പോൾ, അത് വെറും സഹാറയുടെ കണ്ണ് മാത്രമല്ല, പ്രകൃതിയുടെയും മനുഷ്യന്റെയും കണ്ണുകൾ തുറക്കിക്കുന്നൊരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലുമാണ്.

English Summary :

Discover the Eye of the Sahara (Richat Structure) in Mauritania — a 40 km-wide geological wonder that reveals Earth’s history, biodiversity conservation efforts, and unique desert tourism experiences.